Męska duma kontra męskie zdrowie. Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty

Wokół męskiego zdrowia intymnego narosło wiele mitów. Najczęściej wstyd oraz lęk sprawiają, że panowie odkładają profilaktykę na bliżej nieokreśloną przyszłość. Społeczny stereotyp „prawdziwego mężczyzny”, który nigdy nie narzeka i omija lekarzy szerokim łukiem, wciąż zbiera w Polsce tragiczne żniwo. Jak dobrze wiemy, nowotwory nie patrzą na siłę woli ani na to, jak bardzo staramy się ignorować rzeczywistość. Efekt? Rak prostaty to obecnie najczęściej wykrywany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. Co roku taką diagnozę słyszy ponad 18 tysięcy pacjentów, a około 5,5 tysiąca umiera. Wielu z nich mogłoby żyć, gdyby badanie wykonano odpowiednio wcześnie. Nie bez przyczyny Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty obchodzimy właśnie 23 czerwca – dokładnie w Dniu Ojca. Ta symboliczna data ma zadanie przypominać, że dbałość o zdrowie to najlepszy prezent, jaki mężczyzna może podarować – nie tylko sobie, ale także swoim najbliższym.

Wróg, który działa w absolutnej ciszy

Największą pułapką raka stercza (gruczołu krokowego) jest jego bezobjawowy początek. Rozwija się powoli i przez lata nie daje żadnych znaków ostrzegawczych. Rak prostaty jest zwykle wyleczalny w fazie, kiedy nowotwór nie daje jeszcze objawów. Trzeba więc wykryć go odpowiednio wcześnie i tu, w czasie, kiedy nic nam nie dokucza, przydają się badania kontrolne.

Przerost to nie rak – naucz się je rozróżniać

Mężczyźni często mylą raka prostaty z łagodnym rozrostem stercza. To dwie zupełnie różne przypadłości. Łagodny rozrost dotyka większości starzejących się panów. Nie jest złośliwy i nie daje przerzutów. Powoduje jednak uciążliwe pogorszenie jakości życia: osłabienie strumienia moczu, częste wstawanie w nocy i nagłe parcia. Współczesna urologia doskonale radzi sobie z tym problemem za pomocą leków lub małoinwazyjnych zabiegów laserowych, które potrafią „odmłodzić” komfort funkcjonowania pacjenta o 20–30 lat.

Rak prostaty to proces złośliwy. Może rozwijać się równolegle z przerostem, dlatego nie wolno diagnozować się samodzielnie, bez konsultacji lekarskiej.

Kiedy zacząć działać?

W Polsce nie ma systemowych, odgórnych programów przesiewowych, które automatycznie wzywałyby każdego mężczyznę na badania. Decyzja o sprawdzeniu stanu zdrowia ma charakter całkowicie dobrowolny. Kiedy należy podjąć męską decyzję i zapisać się do urologa?

Po 50. roku życia – to standardowy czas na pierwszą wizytę dla każdego mężczyzny, ponieważ wiek jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju tej choroby.

Po 45. roku życia (lub wcześniej) – jeśli w Twojej najbliższej rodzinie (ojciec, brat) ktoś chorował na raka prostaty. Obciążenie genetyczne drastycznie zwiększa ryzyko zachorowania.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że problem dotyczy mężczyzn w każdym wieku. Podczas gdy dojrzałe pokolenie powinno kontrolować prostatę, młodsi mężczyźni – między 15. a 40. rokiem życia – są narażeni na raka jądra. To nowotwór dotykający ludzi młodych, w sile wieku. Na szczęście, wykryty odpowiednio wcześnie za pomocą prostego, comiesięcznego samobadania, daje ponad 95% szans na całkowite wyleczenie.

 

Badanie, którego nie trzeba się bać

Głównym powodem unikania urologa jest lęk przed badaniem per-rectum, czyli oceną gruczołu palcem przez odbyt. Wielu mężczyzn uważa to za krępujące. Zupełnie niesłusznie – to trwające zaledwie kilka sekund, rutynowe badanie lekarskie. Samo USG lub badanie krwi jest niewystarczające. Raka prostaty niestety nie „widać” w klasycznym badaniu USG jamy brzusznej. Podstawą diagnostyki jest oznaczenie z krwi poziomu białka PSA połączone właśnie z badaniem per-rectum. Te dwie metody się uzupełniają. Istnieje bowiem mały odsetek agresywnych nowotworów, które nie podnoszą poziomu PSA we krwi, ale urolog wyczuje je natychmiast jako twarde zgrubienie podczas badania fizykalnego.

Warto pamiętać, że sam niepokojący wynik PSA nie jest jeszcze wyrokiem – ostateczne rozpoznanie stawia się zawsze dopiero na podstawie precyzyjnej biopsji. Do urologa wymagane jest skierowanie, które bez problemu wystawi lekarz rodzinny.

Co nasila ryzyko?

Choć na wiek i geny nie mamy wpływu, istnieje szereg czynników środowiskowych, które sami możemy kontrolować. Badania pokazują, że problemom z prostatą sprzyjają:

• otyłość i siedzący tryb życia,
• dieta bogata w tłuszcze i czerwone mięso, a uboga w warzywa,
• nadmierne spożywanie mleka, ostre przyprawy oraz wysokoprocentowy alkohol,
• przewlekły stres i napięcie nerwowe.

Czas na męską decyzję

Dzień Świadomości Raka Prostaty połączony z Dniem Ojca to idealny moment na przełamanie wstydu. Dbając o siebie, dbasz także o bezpieczną przyszłość swoich najbliższych.

Jeśli zauważysz u siebie niepokojące sygnały: gwałtowne parcie na pęcherz, słaby strumień moczu, częste wstawanie w nocy, a przede wszystkim krwiomocz – nie czekaj. Wizyta u specjalisty lub najbliższej poradni urologicznej to nie powód do wstydu, lecz dowód najwyższej odpowiedzialności za własne życie.

PS Wszystkim Ojcom – zarówno tym młodszym, jak i tym w dojrzałym wieku – życzymy przede wszystkim niezłomnego zdrowia, niesłabnących sił oraz mądrości w dbaniu o siebie każdego dnia. Pamiętajcie, że dla Waszych dzieci jesteście oparciem, a Wasza obecność jest bezcenna. Żyjcie zdrowo i dbajcie o siebie dla tych, którzy Was kochają!

 

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia. Materiał nie może zastępować specjalistycznych badań lekarskich ani profesjonalnego doradztwa medycznego. Przed zastosowaniem jakichkolwiek procedur leczenia należy każdorazowo skonsultować się z lekarzem. Jedynie lekarz jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.

Bibliografia:

Nie czekaj aż prostata zaprosi cię do urologa, [w:] Bonifratrzy w służbie chorym, 4/2022, s. 22–23

https://www.gov.pl/web/wsse-bydgoszcz/ogolnopolski-dzien-swiadomosci-raka-prostaty

Rak prostaty – czy warto się badać, [w:] pacjent.gov.pl

Grafiki wygenerowane przez AI (narzędzie: Gemini)