30 marca: Ogólnopolski Dzień Świadomości o Kleszczowym Zapaleniu Mózgu. Mały przeciwnik, duże wyzwanie!

Marzec to czas, kiedy przyroda budzi się do życia, a my coraz chętniej zaglądamy do parków i lasów. Niestety, to także moment, w którym swoją aktywność rozpoczynają kleszcze. Choć są maleńkie (pospolity kleszcz ma zaledwie 4,5 mm), mogą przenosić groźne choroby, takie jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).

Aktywność kleszczy nie jest równoznaczna z koniecznością rezygnacji ze spacerów – kontakt z naturą jest wspaniały! Warto jednak zgłębić wiedzę, jak się chronić i na co zwrócić uwagę, by ochrona przed tymi niebezpiecznymi owadami stała się naturalnym nawykiem.

Gdzie mieszkają kleszcze i jak nas „widzą”?

Kleszcze nie skaczą z drzew, jak głosi popularny mit. Cierpliwie czekają na swoją okazję w lasach liściastych, gęstych zaroślach, paprociach, a nawet w miejskich parkach i na trawnikach pod blokiem. Przyciąga je nasze ciepło, zapach potu i ruch powietrza.

Kiedy już znajdą się na naszej skórze, szukają miejsc najlepiej ukrwionych i najcieplejszych. Dlatego po powrocie ze spaceru zawsze sprawdź:

• pachy i pachwiny,
• okolice intymne,
• obszary za uszami,
• zgięcia łokci i kolan.

Borelioza i KZM – co musisz wiedzieć?

Kleszcze mogą przenosić bakterie wywołujące boreliozę. Jej najbardziej charakterystycznym objawem jest rumień wędrujący – czerwona plama, która blednie od środka (przypomina nieco tarczę strzelniczą). Jeśli po ukąszeniu czujesz się jak przy grypie, odczuwasz ból stawów lub mięśnie, koniecznie idź do lekarza.

Równie groźne jest Kleszczowe Zapalenie Mózgu (KZM) – choroba wirusowa, która może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. W przeciwieństwie do boreliozy, na KZM istnieje skuteczna szczepionka, o którą możesz zapytać swojego lekarza rodzinnego, zwłaszcza jeśli dużo czasu spędzasz na świeżym powietrzu.

Profilaktyka w praktyce: Jak się przygotować do wyjścia?

Dbanie o bezpieczeństwo jest prostsze, niż się wydaje. Oto kilka wskazówek:

Ubierz się „na cebulkę”. Wybierając się w teren, załóż długie spodnie, bluzkę z długim rękawem (najlepiej ze ściągaczami) i czapkę. Wybieraj jasne ubrania. Nie dlatego, że kleszcze ich nie lubią, ale dlatego, że na jasnym tle znacznie łatwiej zauważyć ciemny punkt, który po nas wędruje, zanim wbije się w skórę.

Prysznic po powrocie. Po powrocie do domu porządnie wytrzep ubrania i weź prysznic. Silny strumień wody może spłukać kleszcze, które jeszcze nie zdążyły się przyczepić do skóry.

Prawidłowe usuwanie to podstawa. Jeśli znajdziesz wbitego kleszcza, nie panikuj. Ważne jest jednak, jak go usuniesz.

• Czego NIE ROBIĆ: Nie smaruj go tłuszczem, nie przypalaj, nie wykręcaj. Kleszcz jest jak „tubka z bakteriami” – jeśli go ściśniesz lub posmarujesz masłem, może on zwymiotować do Twojej krwi, co drastycznie zwiększa ryzyko zakażenia.
• Jak zrobić to dobrze: Użyj pęsety lub specjalnego przyrządu z apteki. Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry i zdecydowanym ruchem wyciągnij wzdłuż osi wbicia. Miejsce po ukąszeniu zdezynfekuj.

Naturalne wsparcie i leczenie

Jeśli dojdzie do zakażenia boreliozą, konieczny jest antybiotyk. Można go dodatkowo wspierać darami natury. Fitoterapia często korzysta z ziół takich jak czystek, rdestowiec japoński czy korzeń szczeci. Pamiętaj jednak, by zawsze konsultować stosowanie ziół z lekarzem prowadzącym, ponieważ są one uzupełnieniem, a nie zamiennikiem leczenia farmakologicznego.

Zadbaj o siebie i bliskich!

Kleszcze są częścią naszego ekosystemu, ale dzięki wiedzy i prostym zasadom nie muszą być dla nas zagrożeniem. Bądź uważny, sprawdzaj skórę po każdym spacerze i reaguj na sygnały wysyłane przez organizm. Twoja czujność to Twoja najlepsza tarcza!

Czy w Twojej domowej apteczce jest już pęseta lub przyrząd do usuwania kleszczy? Jeśli nie, warto się w nie zaopatrzyć przy najbliższej okazji!

 

SPODOBAŁ CI SIĘ TEN ARTYKUŁ? Wspomóż działania naszej Fundacji. 
W imieniu naszych podopiecznych dziękujemy za każdą pomoc!

Bibliografia:

br. Pio Berger, Kleszcze – mało lubiani towarzysze wakacji, [w:] Bonifratrzy w służbie chorym, 2/2023 s. 19

https://www.gov.pl/web/psse-kamien-pomorski/dzien-swiadomosci-o-kleszczowym-zapaleniu-mozgu

https://www.gov.pl/web/wsse-warszawa/30-marca---ogolnopolski-dzien-swiadomosci-o-kleszczowym-zapaleniu-mozgu

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia. Materiał nie może zastępować specjalistycznych badań lekarskich ani profesjonalnego doradztwa medycznego. Przed zastosowaniem jakichkolwiek procedur leczenia należy każdorazowo skonsultować się z lekarzem. Jedynie lekarz jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.