Lekkim krokiem przez lato. Jak naturalnie zadbać o nogi w upalne dni?

Letnia aura i towarzyszące jej wysokie temperatury stanowią poważne obciążenie dla układu naczyniowego, objawiając się najczęściej uciążliwymi obrzękami oraz dyskomfortem w obrębie kończyn dolnych. Aby wspomóc układ krążenia, warto sięgnąć po sprawdzone, naturalne metody profilaktyki.

Żylaki kończyn dolnych stanowią powszechny problem zdrowotny. Zlekceważenie ich objawów niesie poważne konsekwencje, prowadzące nawet do trwałego ograniczenia sprawności ruchowej. Do czynników zwiększających ryzyko powstawania żylaków należą: płeć (statystycznie częściej chorują kobiety), zaawansowany wiek, otyłość, uwarunkowania genetyczne oraz wielogodzinna praca w pozycji stojącej lub siedzącej.

Czym właściwie są żylaki? To patologiczne rozszerzenia żył powierzchownych, które najczęściej obserwujemy na nogach jako niebieskie lub fioletowe uwypuklenia widoczne pod skórą. Ich powstawanie jest ściśle związane z niewydolnością zastawek żylnych oraz utratą elastyczności ścian naczyń. W zdrowym organizmie krew płynie w jednym kierunku – ku sercu, a zastawki chronią ją przed cofaniem się. Gdy mechanizm ten zawodzi, krew zaczyna zalegać w naczyniach, co prowadzi do stopniowego rozszerzania się żył. Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi są zazwyczaj: uczucie ciężkości i zmęczenia nóg, opuchlizna, świąd oraz ból wzdłuż przebiegu żył.

Zignorowanie tych objawów może skutkować niebezpiecznymi powikłaniami, takimi jak zakrzepica żył głębokich czy owrzodzenia troficzne. W walce o zdrowe nogi kluczową rolę odgrywa profilaktyka. Niezastąpionym sprzymierzeńcem jest aktywność fizyczna angażująca mięśnie nóg, taka jak spacery, bieganie czy pływanie. Jeśli nasza praca wymaga długiego stania lub siedzenia, warto wprowadzić nawyk częstych przerw na zmianę pozycji i krótką gimnastykę. Równie ważne jest utrzymanie prawidłowej masy ciała, gdyż nadwaga drastycznie zwiększa ciśnienie w żyłach.

 

Codzienne wybory także mają znaczenie – warto zrezygnować z wysokich obcasów oraz ubrań mocno uciskających talię czy uda. Należy również uważać na wysoką temperaturę; gorące kąpiele i sauny rozszerzają naczynia, co tłumaczy, dlaczego dolegliwości nasilają się latem. Cennym wsparciem w terapii jest kompresoterapia, czyli stosowanie specjalistycznych wyrobów uciskowych (podkolanówek, pończoch czy rajstop), których stopień ucisku powinien zostać dobrany przez lekarza lub chirurga naczyniowego.

Fitoterapia, czyli leczenie ziołami, stanowi cenne uzupełnienie tradycyjnych metod walki z żylakami. Odpowiednio dobrane surowce roślinne mogą znacząco poprawić komfort życia pacjentów. Oto najważniejsze z nich:

• Ruszczyk kolczasty (Ruscus aculeatus) – w lecznictwie wykorzystuje się jego kłącze oraz korzeń. Głównym składnikiem aktywnym są saponozydy (ruskogenina) – związek obkurczający naczynia krwionośne i działający przeciwzapalnie. Ekstrakty z ruszczyka wzmacniają ściany naczyń krwionośnych, poprawiają napięcie żylne oraz działają przeciwobrzękowo. Są szczególnie pomocne w leczeniu żylaków, hemoroidów oraz obrzęków pochodzenia naczyniowego.
• Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum) – to drzewo, którego kora, kwiaty i nasiona są skarbnicą substancji uszczelniających naczynia. Kluczowym składnikiem nasion jest escyna (mieszanina saponin hamująca powstawanie obrzęków i stanów zapalnych). Kora jest źródłem eskuliny (wzmacnia naczynia i hamuje krwawienia), a kwiaty obfitują we flawonoidy (skutecznie poprawiają krążenie, odżywienie tkanek oraz elastyczność ścian naczyń krwionośnych).
• Przytulina czepna (Galium aparine) – roślina ta dostarcza cennych flawonoidów, kwasów fenolowych, saponin, krzemionki, taniny oraz glikozydów. Wykazuje silne właściwości oczyszczające i detoksykujące, dzięki czemu wspomaga usuwanie toksyn oraz nadmiaru wody z organizmu. Przytulina jest szczególnie ceniona za usprawnianie pracy układu limfatycznego, co pozwala skutecznie zmniejszać obrzęki i cellulit. Działa również wspomagająco na krążenie krwi i wykazuje właściwości przeciwzakrzepowe.

Mieszanka I

Skład: kwiat kasztanowca, kłącze ruszczyka, ziele bratka, ziele ruty, przytulia czepna, ziele nostrzyka żółtego.

Przygotowanie: 1 łyżkę mieszanki zalać szklanką zimnej wody. Gotować pod przykryciem przez około 5 minut, a następnie przecedzić.

Stosowanie: Pić 2 razy dziennie po szklance odwaru przez około 3 miesiące. Po tym czasie należy zrobić 2–3 tygodnie przerwy, po czym kurację można powtórzyć. Mieszanka jest szczególnie pomocna w zaburzeniach krążenia żylnego i limfatycznego, stanach zapalnych żył oraz przy żylakach kończyn i odbytu.

Mieszanka II

Skład: ziele ruty, ziele nawłoci, ziele serdecznika, kwiat głogu, ziele wiązówki błotnej, kora wierzby.

Przygotowanie: 1 łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody i gotować pod przykryciem ok. 5 minut.

Stosowanie: Całość odwaru wypić w dwóch porcjach w ciągu dnia.

Domowa nalewka z kasztanowca

Dla zwolenników nalewek, doskonałym rozwiązaniem jest nalewka przeciw rozszerzaniu się żył. 

Skład: 125 ml soku ze świeżych kwiatów kasztanowca (wraz z szypułkami), 250 ml spirytusu 70%

Przygotowanie: Sok zalać spirytusem w ciemnym słoju, szczelnie zamknąć i odstawić na 7 dni w zacienione miejsce. Po tym czasie przecedzić.

Stosowanie: Przyjmować 3 razy dziennie po 1 łyżeczce rozcieńczonej w 1 łyżeczce wody. Nalewka zalecana jest szczególnie przy żylakach podudzi i odbytu.

Wspomagająco warto sięgnąć również po:

• Wąkrotę azjatycką (Gotu kola) – stymuluje produkcję kolagenu w ścianach naczyń, działając na nie obkurczająco i przeciwzapalnie.
• Oczar wirginijski – nazywany „złotem Indian”, działa silnie ściągająco i uszczelniająco na drobne naczynia krwionośne.
• Rozmaryn – nie tylko poprawia krążenie krwi, ale wykazuje też cenne działanie przeciwzakrzepowe.

Warto także pamiętać o ziołach moczopędnych, takich jak liść brzozy, pokrzywa czy nawłoć. Pomagają one usunąć nadmiar wody z organizmu, co bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie uciążliwych obrzęków wieczorową porą.

Niech tegoroczne lato upłynie Państwu pod znakiem lekkości i aktywnego wypoczynku, a naturalna moc ziół będzie niezawodnym wsparciem podczas każdej wakacyjnej wędrówki.

SPODOBAŁ CI SIĘ TEN ARTYKUŁ? Wspomóż działania naszej Fundacji. 
Wspieramy chorych, niepełnosprawnych, bezdomnych i opuszczonych.
W imieniu naszych podopiecznych dziękujemy za każdą pomoc!

Autor tekstu: br. Pio Berger OH
Zielarz-fitoterapeuta i technik farmaceutyczny w Konwencie Zakonu Bonifratrów w Krakowie
Źródło tekstu: Magazyn "Bonifratrzy w służbie chorym", nr 2/2026, s. 9-10.
Źródło zdjęć: AI/Gemini, Freepik

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia. Materiał nie może zastępować specjalistycznych badań lekarskich ani profesjonalnego doradztwa medycznego. Przed zastosowaniem jakichkolwiek procedur leczenia należy każdorazowo skonsultować się z lekarzem. Jedynie lekarz jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.